Toen het verleden de toekomst was

When the past was the future

Afgelopen zondag ging ik naar het theater. Ik had al van twee verschillende mensen gehoord dat het een stuk was die ik gezien moet hebben. She. Practicing the future”. Ik vond de titel al heel intrigerend. De maker is een Roemeense kunstenaar en ik besloot de link te delen met andere Roemenen uit de buurt. Ik weet niet hoe het kan, maar het zijn toch weer de vrouwen die reageren. Met acht vrouwen van Roemeense komaf namen we plaats in de zaal van Theater de Generator. Ik keek om me heen, onze groep nam bijna de helft van de stoelen in beslag. Een theater, zoals zoveel anderen, met een zeer beperkt aantal plaatsen beschikbaar in deze coronacrisis. Veel leegte om je heen. Het blijft bizar. 

Het optreden begon. De artieste liet haar lichaam het werk doen. Bewegen, vertellen, trainen, zwoegen, oefen, leren. Alles afbeelden met haar lichaam. Er viel geen enkel woord, er werd niet gesproken, er was geen muziek. Het enige geluid was dat van haar bewegingen in de ruimte en het geklik van haar hoge hakken. Het conceptuele van het stuk was voor sommige mensen in de zaal lastig te doorgronden. Ik hoorde af en toe een zucht. Net op het moment dat ik mezelf ook afvroeg waar dit allemaal tot leidt, gebeurde er iets. Ze stortte een zak met iets wat op brokken aarde leek midden op de vloer. Of was het puin? Nu kun je in een zak puin van alles zien. Je eigen verleden, je bagage, je shit, de dingen die je onnodig meesleept. Of juist de dingen die je niet kan vertellen omdat ze niet zo mooi zijn. Met ultieme concentratie begon ze met haar rode hoge hakken de brokken aarde te verpulveren. Brok, na brok, na brok. Minutenlang.  Pareltjes zweet begonnen zich op haar gezicht af te tekenen.

Ik zat in een zaal met veel Roemeense kennissen. Op een dag van spannende lokale verkiezingen in Roemenië. Dat had ik die ochtend vernomen door mijn vrienden op social media want Roemeense politiek volg ik niet. En ik zat te kijken naar een jonge vrouw die alle brokken puin kapottrapt. Was dat de puinhoop dat 40 jaar communisme in Oost-Europa achterliet dat ze aan het vertrappen was? Of ben ik nu geobsedeerd door wat mijn leidmotief lijkt. Mijn eigen storytelling stuk gaat over die tijd. Ik schrijf daar ook over. Of ging dat toch over je eigen, persoonlijk verleden? 

Ze bleef brokken aarde trappen toen uit het niets een liedje begon te spelen. Dat liedje vulde meteen de ruimte als warme lucht. Het was een communistisch liedje, gezongen door de liefelijke kinderstemmen van de Roemeense radiokinderkoor ergens begin jaren 70. “Noi in anul 2000”; wij in het jaar 2000. Een siddering ging ongezien door de ruimte. De emotie in de zaal sloeg om. Er was een onzichtbaar iets wat ons, de Roemenen in de zaal verbond. Ik meende dat ook bij de theatermaakster te merken. Zij ging rustig door met puin trappen. Ik voelde zoveel herkenning. Zo gek, al zo lang geleden dat het vergeten lijkt. Maar het laat mij niet los. Het is zo een onderdeel van wie ik ben. Van wie we zijn, wij, die een stukje verleden samen delen. Deze theatermaakster was jong genoeg om die tijd niet echt meegemaakt te hebben. Maar zij hoorde er ook bij. Zo diep gaan de sporen van wat er geweest is.

Na afloop zei iemand: “ik vond het einde zo mooi, dat ze brood gemaakt heeft”.  Ik lachte en zei: “ ik zag daar een baksteen in”. Het was beide goed. De muziek was op een gegeven moment opgehouden. Er was weer alleen stilte en de bewegingen van haar lichaam. De brokken aarden bleken klei te zijn. De artieste had zoveel mogelijk verpulverd klei bij elkaar geschrapt. Water erbij. Kneden. Zwoegen. Oefenen. Maken. Wat ze precies gemaakt had is niets meer en niets minder dat wat ieder voor zich erin zag. En waar ging dit stuk over, welk verleden, welk ballast, welk puin? We bleven praten, dronken wat, bestelden een borrelplakje en we lachte veel. Om toch weer terug te komen op wat we gezien hadden.

Ik ben misschien onverbeterlijk. Ik zag pijn, ik zag urgentie, maar wat ik erin zag was vooral hoop. Ongeacht je verleden, ongeacht de puinzooi die je meesleept. Noi in anul 2000; wij in het jaar 2000. Toen de toekomst het verleden van nu is.

Aren’t we all practicing the future?

______________________________________________________

Last Sunday I went to the theater. I had already heard from two different people that it was a must see piece. “She. Practicing the future ”. I found the title very intriguing. The maker is a Romanian artist and I decided to share the link with other Romanians from the area. I don’t know how it is possible, but it is again the women who respond. We took a seat in Theater de Generator with eight women of Romanian descent. I looked around, our group took up almost half the seats. A theater, like so many others, with very limited seats available in this corona crisis. Much emptiness around you. It feels bizarre.

The performance began. The artist let her body do the work. Move, tell, train, toil, practice, learn. Show everything with her body. Not a single word was spoken, there was no sounds, there was no music. The only sound was her movement in the room and the clicking of her high heels. The conceptual piece was difficult for some people in the audience to fathom. I heard a sigh now and then. Just when I was also wondering where all this is leading to, something happened. She dropped a bag of what looked like chunks of earth in the middle of the floor. Or was it rubbish? Now you can see many things  in a garbage bag. Your own past, your baggage, your shit, the things that you unnecessarily carry around. Or the things that you cannot tell because they are not so beautiful. With utmost concentration she started to pulverize the chunks of earth with her red high heels. Chunk, after chunk, after chunk. For minutes. Pearls of sweat began to form on her face.

 

I was in a room with many Romanian acquaintances. On a day of exciting local elections in Romania. I had heard about it that morning from my friends on social media because I don’t follow Romanian politics. And I was watching a young woman kick all the chunks of dirt to pieces. Was that the mess that 40 years of communism left in Eastern Europe that she was stepping on? Or am I obsessed with what seems to be my leitmotif. My own storytelling piece is about that time. I write about that too. Or was that about your own, personal past?

She kept kicking chunks of dirt when out of nowhere a song started playing. That song immediately filled the room like warm air. It was a communist song, sung by the lovely children’s voices of the Romanian children’s radio choir in the early 1970s. “Noi in anul 2000”; us in the year 2000. A shiver filled the space. The vibe in the room changed. There was an invisible thing that connected us, the Romanians in the hall. I thought I noticed this with the theater maker. She quietly continued to kick dirt. I felt so much recognition. So crazy, so long ago that it seems forgotten. But it won’t let me go. It’s such a part of who I am. Who we are, we, who share a piece of the past together. This theater maker was young enough not to have really experienced that time. But she was also one of them. That is how deep the traces go.

Afterwards someone said: “I thought the ending was so beautiful that she made bread”. I laughed and said, “I saw a brick in there.” It was both good. The music had stopped at some point. There was only silence and the movements of her body again. The chunks of earth turned out to be clay. The artist had scraped together as much pulverized clay as possible. Added water. Kneaded. Toiled. Practised. Made.. What she had made is nothing more and nothing less than what everyone saw in it. And what was this piece about, which past, which ballast, which dirt? We kept talking, had a drink, ordered some bites and we laughed a lot. And the to return discussing  what we had just seen.

I may be incorrigible. I saw pain, I saw urgency, but what I saw in it was mostly hope. Regardless of your past, regardless of the mess that you drag along. Noi in Anul 2000; us in the year 2000. When the future is the past of today.

Aren’t we all practicing the future?

 

 

X