De vrije vogels van Berlijn

The free birds of Berlin

Mijn dochter in Berlijn in 2012

 

De val van de muur

Ik kan me niet meer herinneren wanneer ik de beelden voor het eerst gezien heb. Ik was toen 12, ik woonde in Craiova, en op de Roemeense televisie werden ze uiteraard niet getoond. Vast wel op de Joegoslavische tv, de televisiezenders die we met illegale antennes op het dak ontvingen. Maar dat herinner ik me niet.

Ik kan me alleen de geluiden herinneren. De krakende, golvende, piepende geluiden van de radio. Wederom illegaal – Radio Free Europe.  Die geluiden van de radio waar mijn ouders avond na avond naar luisterden vormen samen met het gekras van de naald op draaiende platen de soundtrack van mijn jeugd.

Het is 30 jaar geleden. Ik zie mijn ouders nog zitten aan de keukentafel. Hun hoofden gebogen, hun oren tegen de radio aangeduwd. Het kwam allemaal binnen. Het gejuich, het ongeloof, de euforie. De muur in Berlijn was gevallen! De stem van de presentator brak. Zijn emoties waren te sterk. We hoorden stemmen van de Oost-Berlijners, huilend, lachend, opgelucht. We hoorden de stemmen van West-Berlijners, enthousiast, omarmend. Mijn ouders hadden tranen in hun ogen. “Wie weet, misschien gaat het bij ons ook gebeuren”, hadden ze geroepen. Samen deden wij een dansje in de keuken.

En het gebeurde. Ruim een maand later, in december 1989, de revolutie in Roemenië. De bevrijding uit het communisme en uit een dictatuur. Gek genoeg herinner ik me dat vooral in beeld. Die beelden en emoties heb ik allemaal verwerkt in mijn voorstelling “Het meisje en de revolutie”. Maar die revolutie en de val van de muur zijn voor mij voor altijd met elkaar verbonden. Twee werkelijkheden en symbolen van een gemeenschappelijk verleden. De sporen zijn nog steeds diep te voelen. Niet alleen daar, in Roemenië of in Duitsland, maar in heel Europa.

Unter der Linden

Ik bracht een deel van mijn jeugd door in een communistische werkelijkheid, en een ander deel hier in Nederland.  Ik leerde eerst op een manier naar de wereld kijken en daarna op een andere manier.

Hoe moeilijk zo’n ommezwaai is begon ik te begrijpen toen ik “Good bye Lenin” zag. Een luchtige film, maar zo treffend. Ik was een kind, maar hoe moet dat voor mijn ouders zijn geweest? Voor vele generaties. Dat heel Duitsland nog steeds bezig is met het verwerken en begrijpen van het verleden. DE laatste jaren zijn daar veel mooie films over gemaakt zijn.  “Das Leben der Andern”, Netflix serie “Weissensee”, “Das Scheigende Klassenzimmer”. Die laatse draait nog in filmhuizen, een aanrader. 

Al deze films doen niets anders dan een verhaal vertellen. Een verhaal om te herinneren, te herdenken, te begrijpen en te verwerken. Want dat is wat de kracht van storytelling is. Het legt wonde open, het verdoezelt niet. Het helen kan beginnen.

Jaren geleden was ik met mijn dochter in Berlijn. We bezochten vrienden, we bezochten toeristische plekken, we gingen over onzichtbare grenzen van Oost- naar West-Berlijn. Een Checkpoint Charlie uit een bijna ver verleden. Een Berlijnse Beer. Mensen verkleed als Amerikaanse en Sovjet soldaten, zwaaiend met de oude vlaggen. Ik zag mijn dochtertje en haar vriendin vrolijk huppelen over “Unter den Linden”. Ik keek om me heen en moest toen denken aan een liedje wat voor mij van onschatbare waarde is. “Over de muur” van Klein Orkest. Een liedje met een ijzersterke tekst, sterker dan het IJzeren Gordijn. Een liedje dat ruim 40 jaar geschiedenis in een paar woorden vangt. Hoe mooi is het als je zo een verhaal kan vertellen?! 

“En alleen de vogels vliegen van Oost- naar West-Berlijn
Worden niet teruggefloten, ook niet neergeschoten
Over de Muur, over het IJzeren Gordijn
Omdat ze soms in het westen
Soms ook in het oosten willen zijn…”

 

______________________________________________________

 

 

 

 

The fall of the wall

I can’t remember when I first saw the images. I was 12 at the time, I lived in Craiova, and of course they were not shown on Romanian television. Probably on Yugoslav TV, the television channels that we received with illegal antennas on the roof. But I don’t remember that.
I can only remember the sounds. The creaking, wavy, squeaking sounds of the radio. Again illegal, “Radio Free Europe”. The sounds from the radio that my parents listened to night after night make the soundtrack of my childhood along with the scratch of the needle on my records.

It’s been 30 years. I still see my parents sitting at the kitchen table, their heads bowed, their ears pressed against the radio. It all came in. The cheers, the unbelief, the euphoria. The Berlin wall had fallen. The presenter’s voice broke. His emotions were too strong. We heard voices from the East Berliners, crying, laughing, relieved. We heard the voices of West Berliners, enthusiastic, embracing. My parents had tears in their eyes. “Who knows, maybe it will happen to us too,” they had called. Together we did a little dance in the kitchen.

And it happened. A month later, in December 1989, the revolution in Romania. The liberation from communism and from a dictatorship. Strangely enough, I mainly remember that in the pictures, not in sounds. I have put all those images and emotions in my show “The girl and the revolution”. But that revolution and the fall of the wall are always connected to me. Two realities and symbols of a common past. The traces can still be felt deeply. Not only there, in Romania or in Germany, but throughout Europe

Unter der Linden

I spent part of my childhood in a communist reality, and another part here in the Netherlands. I first learned to look at the world in one way and then in a different way.

I began to understand how difficult such a turn is when I saw “Good bye Lenin”. A light-hearted film, but so striking. I was a child, but how must that have been for my parents? For many generations. The fact that Germany is still busy processing and understanding the past are many beautiful films that have been made in recent years. “Das Leben der Andern”, Netflix series “Weissensee”, “Das Scheerende Klassenzimmer”. The latter still runs in film houses, highly recommended.

All these films do nothing but tell a story. A story to remember, to commemorate, to understand and to process. Because that is what the power of storytelling does. It opens the wound, it does not make them sad and healing can begin.

Years ago I was in Berlin with my daughter. We were visiting friends, we visited tourist spots, we went across invisible borders from East to West Berlin. A Checkpoint Charlie from the olden days. A Berlin bear. People dressed as American and Soviet soldiers, waving the old flags. I saw my daughter and her girlfriend hoping happily over Unter den Linden. I looked around and I then thought of a song that has tremendous value to me. “Over de muur” by Klein Orkest. A song with a strong text, stronger than the Iron Curtain. A song that captures more than 40 years of history in a few words. How beautiful that is if you can tell a story like that.

En alleen de vogels vliegen van Oost- naar West-Berlijn
Worden niet teruggefloten, ook niet neergeschoten
Over de Muur, over het IJzeren Gordijn
Omdat ze soms in het westen
Soms ook in het oosten willen zijn … “

 

______________________________________________________

 

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *